Wat Wilders niet bedoelde

Afgelopen week wilde één van mijn 3 Mavo leerlingen in het kader van een spreekbeurt over extremisme de film Fitna laten zien in de klas.

De klas waarin zij dit wilde doen bestaat uit een zeer divers gezelschap. Een niet goed voorbereide les loopt hier gegarandeerd in de soep en menig collega is al gestruikeld over deze klas. Zelf heb ik ook regelmatig moeite met het hoofd boven water houden, maar door hard werken, eerlijk en duidelijk zijn lukt het me nog steeds.

Het is een etnisch ratjetoe deze klas. Twee oer-Hollandse meiden, compleet met Rotterdams accent, een Marokkaans meisje met hoofddoek, drie Marokkaanse meiden zonder hoofddoek, waarvan één getooid met de laatste nieuwe mode inclusief korte rokjes en designertas. Drie Turkse meiden met een Rotterdams accent, één met hoofddoek. De jongens zijn zo mogelijk nog diverser: een Albanees, twee Turken, een Kaapverdiaan, drie Surinamers, twee Marokkanen en een Afghaan. Een vertegenwoordiging van de gemiddelde Rotterdamse ‘prachtwijk’ zullen we maar zeggen. Ondanks hun nukken en streken zijn ze me lief, dit stel. Blijkbaar voelen zij dat ook zo, want ik kan wel een potje breken bij hen.

Die spreekbeurt, zat me echter niet lekker. Ik weet dat er op zijn zachtst gezegd nogal diverse ideeën leven in de klas. Bij de laatste spreekbeurt ging het er ook al hard aan toe toen achtereenvolgens Martin Luther King, Malcolm X en Barack Obama besproken werden en de spreker zich afvroeg hoe lang het zou duren voordat Obama vermoord zou worden in ‘The land of the free’. Zijn vraag aan de klas was toen: “Ik heb jullie drie mensen laten zien die alle drie ideeën hebben over hoe het verder moet met hun land, voor wie zou je kiezen?” Na enige discussie kwam iemand met de vraag wie de spreker zelf zou kiezen. Het antwoord schokte mij: Malcolm X, want veranderingen komen er echt niet zonder dat je geweld gebruikt en als je al die jaren zo onderdrukt bent wordt het tijd om terug te slaan…….” De keuze voor vredig samenleven, integreren of je gewelddadig afzetten viel in zijn geval dus helaas uit in het voordeel van de laatste. Genoeg reden dus om me zorgen te maken over een spreekbeurt met als onderwerp extremisme en de vertoning van Fitna.

Tijdens het inleidende verhaal en de uiteenzetting over wat de spreekster dacht dat extremisme was bleef het angstvallig stil in de klas. Er hing een beetje een benauwde sfeer. De vertoning van Fitna veranderde hier echter wel één en ander aan. De vragen en opmerkingen kwamen nu in hoog tempo. Ik maande tot rust, eerst de film afkijken, dan de discussie.

Toen de film afgelopen was barstte de klas los. Eén van de jongens vroeg zich af of sommige beelden niet door Wilders in scene gezet waren. Daar was de rest van de klas snel klaar mee, die beelden waren echt, daarover bestond geen twijfel. Nu kwam de slimme vraag: “Maar wat is de bedoeling van op deze manier zulke beelden in een film zetten?” Deze dame had zich duidelijk goed voorbereid en was niet van plan de klas er zo makkelijk af te laten komen. Na enige discussie was de klas er uit: door de beelden zo neer te zetten wordt een hele bevolkingsgroep voor extremisten uitgemaakt. En dat vonden ze ‘niet netjes’.

Maar hoe nu verder? Dat duurde wat langer. Ongenuanceerde opmerkingen aan het adres van Geert Wilders werden snel van tafel geveegd: “Wilders is een extremist, net zo goed als de Taliban.” “Hij is gek, net zo gek in zijn hoofd als die Taliban.”Er werd wat gelachen: “Dan moet ik zeker ook in zo’n gewaad gaan lopen.” “Ja en minstens twee meter achter me.” En er werd wat serieuzer nagedacht: “Maar wat zij doen [in de film. RO] mag helemaal niet volgens de Koran.” “Mijn ouders zijn niet zomaar hier naartoe gekomen, in mijn land hebben ze ook types als Wilders, die zitten bij de Taliban, die wil ik hier niet tegenkomen.”

Uiteindelijk was er consensus: Extremisme in welke vorm dan ook is nooit goed, dat geldt voor alle godsdiensten ter wereld, maar ook voor Wilders zelf. Extremisme is eng en gevaarlijk, maar niet alle moslims zijn extremisten. Daar zaten ze dan 14 en 15 jaar oud, met z’n twintigen, alle denkbare bevolkingsgroepen bij elkaar, zij hadden laten zien hoe het echt moest. Kijken, luisteren, nadenken en daarna tot een standpunt komen. In plaats van een beproeving werd het een overwinning. Vol trots fietste ik naar huis.